UEFA Euro 2020
UEFA Euro 2020, oficjalnie Mistrzostwa Europy w piłce nożnej UEFA 2020, były dziesiątym (i jednocześnie jubileuszowym) turniejem w ramach Mistrzostw Europy w piłce nożnej organizowanym przez UEFA. Rozgrywki odbyły się w dniach od 11 czerwca do 11 lipca 2020 roku, pomimo że pierwotnie miały się rozegrać w 2020 roku – zostały przełożone z powodu pandemii COVID‑19. Była to pierwsza w historii edycja turnieju, w której mecze rozegrano w dwunastu miastach w dwunastu różnych krajach Europy, a nie w jednym wybranym państwie gospodarza.
Historia i koncepcja
Idea organizacji Euro 2020 jako turnieju „pan‑europejskiego” zyskała poparcie w UEFA w 2014 roku, aby uczcić setną rocznicę pierwszych Mistrzostw Europy (1920‑1920). Projekt zakładał, że każde z piętnastu państw członkowskich UEFA mogłoby ubiegać się o gościnę przynajmniej jednego meczu fazy grupowej, a finałowa faza miałaby odbyć się w jednej (wybranej) stolicy.
Kwalifikacje
Do turnieju zakwalifikowało się 32 drużyny, co było pierwszą taką liczbą w historii Mistrzostw Europy. Proces eliminacji został podzielony na dwie rundy:
- Faza grupowa – 55 członków UEFA zostało podzielonych na dziesięć grup po pięć zespołów. Zwycięzcy i druga drużyna z każdej grupy (łącznie 20 zespołów) awansowały do kolejnej fazy.
- Runda play‑off – 10 zespołów z grupy A (najlepsze wyniki spośród grup 1‑5) plus dwie drużyny, które nie grały w grupie (Szkocja i Chorwacja) zmierzyły się w dwumeczach. Zwycięzcy (10 zespołów) dołączyli do 12 bezpośrednio zakwalifikowanych gospodarzy, tworząc 24 drużyny w fazie grupowej turnieju.
Gospodarze i stadiony
Miasta-gospodarze, w których rozegrano mecze fazy grupowej oraz 1/8 finału, to:
- Ateny (Grecja) – Stadion Olimpijski
- Bukareszt (Rumunia) – Stadion Narodowy
- Budapeszt (Węgry) – Puskás Aréna
- Kopenhaga (Dania) – Parken Stadium
- Glasgow (Szkocja) – Hampden Park
- Londyn (Wielka Brytania) – Wembley Stadium
- Monaco (Czarnogóra) – Stadion podziemny
- Rzym (Włochy) – Stadio Olimpico
- Sztokholm (Szwecja) – Friends Arena
- Szczecin (Polska) – Stadion Miejski
- Wiedeń (Austria) – Ernst‑Happel-Stadion
- Berlin (Niemcy) – Stadion Olimpijski
Finałowy mecz oraz tradycyjna ceremonia otwarcia odbyły się w Londynie na Wembley Stadium, które pełniło rolę centralnego miejsca rozgrywek finałowych.
Format rozgrywek
Turniej składał się z trzech faz:
- Faza grupowa – 8 grup po 4 zespoły. Każda drużyna rozegrała po trzy mecze. Dwie najlepsze z grupy awansowały do kolejnej rundy.
- 1/8 finału – pojedynki eliminacyjne (rozgrywane w podwójnym meczu, jednym w domu gospodarza, drugim w innym mieście‑gospodarzu). W przypadku remisu po dogrywce decydowały serie rzutów karnych.
- Ćwierćfinały, półfinały i finał – mecze rozgrywane w jednym meczu, z dogrywką i rzutami karnymi w razie potrzeby.
Przebieg turnieju
Faza grupowa zakończyła się 20 października 2020 roku z następującymi liderami grup:
- Grupa A – Włochy
- Grupa B – Holandia
- Grupa C – Niemcy
- Grupa D – Francja
- Grupa E – Hiszpania
- Grupa F – Węgry
- Grupa G – Anglia
- Grupa H – Portugalia
W 1/8 finału doszło do kilku zaskakujących wyników, m.in. eliminacji gospodarzy – Anglii po pokonaniu w dogrywce Włoch (kwestia 2–1 po rzutach karnych).
Finał i zwycięzca
Finał odbył się 11 lipca 2021 roku (pierwszy finał Mistrzostw Europy rozegrany w 2021 roku) na Wembley Stadium. Zwycięzcą okazała się Włochy, które po emocjonującym meczu z Anglią zwyciężyły w serii rzutów karnych 3–2 po 1‑1 w regulaminowym czasie gry i dogrywce. To drugi tytuł mistrzowski Włochów w historii (pierwszy w 1968 roku).
Najważniejsze fakty i rekordy
- Najwięcej bramek w turnieju – Cristiano Ronaldo (Portugalia) – 5 bramek.
- Najlepszy strzelec – Patrik Kluiwert (Holandia) oraz Harry Kane (Anglia) – po 5 bramek każdy.
- Najmłodszy strzelec – Jude Bellingham (Anglia), 18 lat, 2 bramki.
- Najwięcej czystych kont – Gianluigi Donnarumma (Włochy), 4 mecze.
Znaczenie i dziedzictwo
Euro 2020 pokazało, że międzynarodowy turniej piłkarski może funkcjonować w rozproszonym modelu organizacyjnym, co dało szansę mniejszym państwom na zaprezentowanie się na wielkiej scenie. Jednocześnie pandemia wymusiła elastyczność organizatorów i przyczyniła się do rozwoju protokołów sanitarnych w sporcie.
Turniej przyczynił się do wzrostu popularności piłki nożnej w Europie, zwiększając oglądalność telewizyjną oraz liczby transmisji strumieniowych. Włoskie zwycięstwo stało się symbolem jedności narodowej w trudnym okresie pandemicznym.
Linki powiązane
- UEFA – Unia Europejskich Związków Piłkarskich
- Mistrzostwa Europy w piłce nożnej – historia i inne edycje
- Euro 2021 – kontynuacja rozgrywek po Euro 2020
- Włochy – reprezentacja narodowa
- Anglia – reprezentacja narodowa